سرقت ادبی چیست؟ بررسی پلاجیاریسم، انواع سرقت علمی و روش کاهش مشابهت مقاله

سرقت ادبی چیست؟ بررسی پلاجیاریسم، انواع سرقت علمی و روش کاهش مشابهت مقاله

آخرین به‌روزرسانی: ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ سرقت ادبی و پلاجیاریسم بررسی مشابهت مقاله و پایان نامه

سرقت ادبی چیست؟ بررسی پلاجیاریسم و مشابهت در مقاله

سرقت ادبی یا پلاجیاریسم زمانی رخ می‌دهد که نویسنده ایده، متن، داده، ساختار، ترجمه، تصویر، جدول یا یافته دیگران را بدون ارجاع درست، بدون نقل‌قول مناسب یا به شکلی گمراه‌کننده در مقاله، پایان نامه یا متن علمی خود استفاده کند. در فضای دانشگاهی، سرقت ادبی فقط کپی کردن مستقیم چند جمله نیست؛ بلکه می‌تواند شامل بازنویسی ضعیف، استفاده نادرست از منابع، سرقت ادبی از خود، ترجمه بدون ارجاع و حتی مشابهت بیش از حد با متن‌های قبلی باشد.

اهمیت سرقت ادبی زمانی بیشتر می‌شود که مقاله برای مجله علمی ارسال می‌شود. بسیاری از مجلات پیش از داوری یا در مرحله بررسی اولیه، مقاله را از نظر مشابهت متنی و اصالت علمی بررسی می‌کنند. اگر درصد مشابهت بالا باشد یا بخش‌هایی از مقاله بدون ارجاع مناسب از منابع دیگر آمده باشد، احتمال رد اولیه، درخواست اصلاح، توقف فرایند داوری یا حتی ممنوعیت ارسال مجدد وجود دارد.

البته هر مشابهتی به معنی سرقت ادبی نیست. در مقالات علمی ممکن است عنوان روش‌ها، نام ابزارها، اصطلاحات تخصصی، نام سازمان‌ها، فرمول‌ها، عبارات رایج و فهرست منابع با متون دیگر مشابه باشد. مسئله اصلی این است که مشابهت در کدام بخش مقاله رخ داده، آیا منبع درست ذکر شده، آیا متن به‌درستی پارافریز شده و آیا نویسنده محتوای دیگران را به نام خود ارائه کرده است یا نه.

اگر قصد چاپ مقاله در مجلات خارجی یا ارسال مقاله به مجلات معتبر داخلی را دارید، بهتر است پیش از سابمیت، متن مقاله از نظر مشابهت، رفرنس‌دهی، نقل‌قول، پارافریز و اصالت علمی بررسی شود. این بررسی مخصوصاً برای مقاله‌های استخراج‌شده از پایان نامه، مقاله‌های ترجمه‌شده، مقاله‌های مروری و مقاله‌هایی که منابع زیادی دارند اهمیت بیشتری دارد.

سرقت ادبی در مقاله چه زمانی مشکل‌ساز می‌شود؟

سرقت ادبی زمانی مشکل‌ساز می‌شود که متن یا ایده دیگران بدون نسبت دادن درست به منبع استفاده شود، یا نویسنده طوری متن را بنویسد که خواننده تصور کند آن بخش حاصل کار خود اوست. این موضوع فقط به متن اصلی مقاله محدود نیست و می‌تواند در چکیده، مقدمه، پیشینه پژوهش، روش تحقیق، بحث، نتیجه‌گیری، جدول‌ها، شکل‌ها و حتی منابع رخ دهد.

کپی مستقیم برداشتن متن بدون نقل‌قول و ارجاع

اگر چند جمله یا پاراگراف از مقاله، کتاب، پایان نامه یا سایت دیگر بدون علامت نقل‌قول و ارجاع مناسب استفاده شود، می‌تواند مصداق سرقت ادبی مستقیم باشد.

پارافریز ضعیف تغییر چند کلمه بدون بازنویسی واقعی

اگر ساختار جمله و منطق متن اصلی حفظ شود و فقط چند واژه جایگزین شود، متن ممکن است همچنان مشابهت بالا یا پلاجیاریسم داشته باشد.

ارجاع ناقص استفاده از ایده بدون معرفی منبع

گاهی متن کپی نشده، اما ایده، مدل، دسته‌بندی، داده یا چارچوب نظری دیگران بدون ارجاع استفاده شده است.

سرقت از خود استفاده دوباره از متن قبلی خودتان بدون اعلام

اگر نویسنده بخش‌هایی از مقاله یا پایان نامه قبلی خود را بدون ارجاع یا توضیح مناسب دوباره استفاده کند، ممکن است با self-plagiarism روبه‌رو شود.

تعریف کوتاه سرقت ادبی

سرقت ادبی یعنی استفاده از متن، ایده، داده، ترجمه، ساختار یا یافته دیگران بدون ارجاع درست یا به شکلی که مالکیت علمی آن به نویسنده نسبت داده شود.

برای پژوهشگرانی که در مرحله آماده‌سازی مقاله برای ارسال هستند، بررسی سرقت ادبی باید بخشی از فرایند نهایی‌سازی مقاله باشد؛ همان‌طور که فرمت منابع، فایل جداول، چکیده، کاور لتر و انتخاب مجله بررسی می‌شود. بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند روی مسیر چاپ مقاله اثر بگذارد و زمان داوری یا اصلاح مقاله را طولانی‌تر کند.

درصد مشابهت بالا همیشه به معنی سرقت ادبی قطعی نیست، اما یک هشدار جدی است. مهم این است که مشابهت در کدام بخش مقاله دیده می‌شود، آیا منبع درست آمده و آیا متن به‌صورت علمی و مستقل بازنویسی شده است یا نه.

کاهش ظاهری درصد مشابهت با جایگزینی کلمات یا تغییرات سطحی، راه‌حل علمی نیست. هدف باید اصلاح واقعی متن، ارجاع‌دهی درست، نقل‌قول شفاف و بازنویسی علمی باشد؛ نه فقط عبور از نرم‌افزارهای مشابهت‌یاب.

مشاوره سنجش میزان سرقت ادبی

شماره همراه خود را وارد نمائید. کارشناسان ما با شما تماس می‌گیرند.

پلاجیاریسم یا Plagiarism چیست؟

پلاجیاریسم همان استفاده نادرست از کار فکری دیگران است؛ یعنی متن، ایده، داده، تصویر، جدول، روش، ترجمه یا ساختار علمی فرد دیگری بدون ارجاع‌دهی درست یا بدون مشخص کردن مالکیت علمی اصلی استفاده شود. در مقاله علمی، پلاجیاریسم می‌تواند هم به شکل کپی مستقیم رخ دهد و هم به شکل‌های پنهان‌تر مانند پارافریز ضعیف، ترجمه بدون ذکر منبع یا استفاده دوباره از متن قبلی خود نویسنده.

در فضای پژوهشی، پلاجیاریسم فقط یک خطای نگارشی ساده نیست. مجلات علمی، دانشگاه‌ها و داوران مقاله آن را به عنوان مسئله‌ای مرتبط با اخلاق پژوهش و اصالت علمی بررسی می‌کنند. اگر مقاله از نظر پلاجیاریسم مشکل داشته باشد، حتی اگر موضوع خوبی داشته باشد، ممکن است پیش از ورود به داوری علمی رد شود یا از نویسنده خواسته شود متن را اصلاح کند.

از طرف دیگر، باید میان «پلاجیاریسم» و «مشابهت متنی» تفاوت گذاشت. نرم‌افزارهای مشابهت‌یاب معمولاً نشان می‌دهند چه بخش‌هایی از متن با منابع موجود شباهت دارد؛ اما تشخیص اینکه این مشابهت واقعاً سرقت ادبی است یا مشابهت طبیعی و قابل قبول، به بررسی انسانی، نوع متن، محل مشابهت، شیوه ارجاع‌دهی و میزان بازنویسی بستگی دارد.

سرقت ادبی
استفاده از متن، ایده، داده یا ساختار دیگران بدون ارجاع درست یا به شکلی که مالکیت علمی آن به نویسنده نسبت داده شود.
پلاجیاریسم
معادل انگلیسی و رایج سرقت ادبی است و در مقاله‌های علمی معمولاً برای اشاره به کپی‌برداری، پارافریز نادرست، ترجمه بدون ارجاع و سرقت از خود استفاده می‌شود.
سرقت علمی
مفهومی گسترده‌تر است و می‌تواند علاوه بر متن، شامل ایده، داده، نتایج، طرح پژوهش، تصویر، جدول، کد، ابزار یا یافته علمی دیگران نیز باشد.
مشابهت متنی
شباهت متن مقاله با منابع دیگر است. این شباهت ممکن است طبیعی، مجاز یا مشکل‌دار باشد و باید از نظر محل مشابهت و ارجاع‌دهی بررسی شود.
همانندجویی
فرایند بررسی میزان شباهت متن با منابع دیگر است. گزارش همانندجویی ابزار تشخیص اولیه است، نه حکم قطعی درباره سرقت ادبی.

نرم‌افزار مشابهت‌یاب عدد و بخش‌های مشابه را نشان می‌دهد، اما تصمیم نهایی درباره سرقت ادبی باید با بررسی نوع مشابهت، ارجاع‌دهی، نقل‌قول و بازنویسی متن انجام شود.

چرا سرقت ادبی در مقاله و پایان نامه مهم است؟

سرقت ادبی می‌تواند اعتبار علمی نویسنده، مقاله، پایان نامه و حتی دانشگاه یا مجله را تحت تأثیر قرار دهد. در فرایند چاپ مقاله JCR، چاپ مقاله در مجلات معتبر خارجی یا ارسال مقاله به نشریات علمی پژوهشی داخلی، اصالت متن یکی از موضوعاتی است که قبل از داوری یا در طول فرایند بررسی مقاله اهمیت دارد.

در پایان نامه نیز سرقت ادبی می‌تواند باعث برگشت خوردن متن، الزام به اصلاح، تأخیر در دفاع یا ایجاد مشکل در استخراج مقاله از پایان نامه شود. به همین دلیل، پژوهشگر باید از همان مراحل اولیه نگارش، منابع را درست ثبت کند، نقل‌قول‌ها را مشخص کند، پارافریز را اصولی انجام دهد و در پایان، متن را از نظر مشابهت بررسی کند.

اخلاق پژوهش حفظ مالکیت فکری و علمی

مقاله علمی باید نشان دهد کدام ایده یا متن متعلق به نویسنده است و کدام بخش از منابع دیگر گرفته شده است.

داوری مقاله کاهش ریسک رد اولیه

مشابهت بالا یا ارجاع‌دهی نادرست می‌تواند باعث شود مقاله پیش از ورود به داوری تخصصی متوقف شود.

اعتبار نویسنده جلوگیری از آسیب به رزومه علمی

مشکل پلاجیاریسم می‌تواند روی اعتبار پژوهشی نویسنده، استاد راهنما، گروه پژوهشی یا موسسه اثر منفی بگذارد.

چاپ و پذیرش آماده‌سازی حرفه‌ای مقاله برای مجله

بررسی مشابهت، اصلاح منابع و بازنویسی متن بخشی از آماده‌سازی مقاله برای پذیرش و چاپ است.

اگر مقاله شما برای مجلات داخلی یا خارجی آماده می‌شود، بهتر است بررسی پلاجیاریسم را کنار مواردی مانند انتخاب مجله، فرمت‌بندی مقاله، آماده‌سازی کاور لتر، منابع و فایل‌های تکمیلی انجام دهید. این موضوع به‌خصوص در مسیر سابمیت مقاله اهمیت زیادی دارد، چون بسیاری از خطاها در همین مرحله باعث برگشت یا توقف مقاله می‌شوند.

مشکل سرقت ادبی فقط با پایین آوردن عدد مشابهت حل نمی‌شود. اگر ارجاع‌دهی، نقل‌قول و بازنویسی علمی درست نباشد، حتی درصد مشابهت پایین هم می‌تواند در بعضی بخش‌ها مشکل‌ساز باشد.

قبل از ارسال مقاله، چه چیزهایی را از نظر پلاجیاریسم بررسی کنیم؟

پیش از ارسال مقاله به مجله، بهتر است متن فقط از نظر غلط‌های نگارشی بررسی نشود؛ بلکه مشابهت، ارجاع‌دهی، نقل‌قول‌ها، منابع، پارافریز و استفاده از داده‌ها یا تصاویر دیگران نیز کنترل شود. این کار می‌تواند ریسک رد اولیه یا درخواست اصلاحات سنگین را کاهش دهد.

چکیده و مقدمه

چکیده و مقدمه معمولاً بیشترین احتمال شباهت با متون دیگر را دارند، چون نویسنده از ادبیات موضوع، تعاریف و پیشینه استفاده می‌کند.

مرور ادبیات و پیشینه پژوهش

در این بخش باید مراقب باشید که خلاصه‌سازی منابع به کپی‌برداری یا پارافریز سطحی تبدیل نشود.

روش تحقیق

عبارت‌های روش‌شناسی ممکن است مشابه باشند، اما اگر بخش روش از مقاله یا پایان نامه دیگری کپی شده باشد، مشکل جدی ایجاد می‌کند.

جدول‌ها، شکل‌ها و داده‌ها

استفاده از جدول، تصویر، پرسشنامه، مدل یا داده دیگران بدون اجازه یا ارجاع درست می‌تواند مصداق سرقت علمی باشد.

منابع و ارجاعات

منابع باید هم در متن و هم در فهرست منابع درست، کامل و مطابق فرمت مجله ثبت شوند.

اگر مقاله شما از پایان نامه استخراج شده، بهتر است علاوه بر بررسی مشابهت با منابع خارجی، مشابهت با متن پایان نامه خودتان نیز بررسی شود. در چنین حالتی، بازنویسی علمی و تنظیم ساختار مقاله اهمیت زیادی دارد؛ چون مقاله نباید صرفاً کپی فصول پایان نامه باشد.

بهترین زمان بررسی پلاجیاریسم، بعد از نهایی شدن متن و قبل از ارسال به مجله است. اگر پس از سابمیت مشخص شود مقاله مشابهت بالا دارد، اصلاح آن معمولاً سخت‌تر و زمان‌برتر خواهد بود.

انواع سرقت ادبی در مقاله و پایان نامه

سرقت ادبی فقط یک شکل ندارد. گاهی نویسنده متن را مستقیم کپی می‌کند، گاهی متن را کمی تغییر می‌دهد اما ساختار اصلی را حفظ می‌کند، گاهی از نوشته قبلی خودش بدون اعلام استفاده می‌کند و گاهی به‌دلیل ضعف در ارجاع‌دهی یا پارافریز، ناخواسته دچار پلاجیاریسم می‌شود. شناخت انواع سرقت ادبی کمک می‌کند قبل از ارسال مقاله، متن را دقیق‌تر بررسی و اصلاح کنید.

در مقاله علمی، هر نوع استفاده از منابع دیگر باید شفاف باشد. اگر از ایده، تعریف، مدل، داده، جدول، تصویر، پرسشنامه یا حتی عبارت خاص یک نویسنده استفاده می‌کنید، باید منبع آن را به‌درستی ذکر کنید. این موضوع به‌خصوص در بخش‌های مقدمه، پیشینه پژوهش، روش تحقیق، بحث و نتیجه‌گیری اهمیت زیادی دارد.

سرقت ادبی مستقیم

Direct Plagiarism

سرقت ادبی مستقیم زمانی رخ می‌دهد که نویسنده بخشی از متن، جمله، پاراگراف، جدول یا توضیح منبع دیگر را بدون علامت نقل‌قول، بدون ارجاع یا بدون مشخص کردن منبع اصلی در مقاله خود قرار دهد. این نوع پلاجیاریسم معمولاً واضح‌ترین و خطرناک‌ترین نوع سرقت ادبی است.

مثال ساده

نویسنده چند پاراگراف از مقاله‌ای دیگر را عیناً در بخش مقدمه مقاله خود وارد می‌کند، اما نه علامت نقل‌قول می‌گذارد و نه منبع آن را ذکر می‌کند.

برای جلوگیری از این مشکل، اگر متن دقیق یک منبع را استفاده می‌کنید باید هم نقل‌قول را مشخص کنید و هم ارجاع بدهید. البته در مقاله علمی بهتر است تا حد امکان از نقل‌قول مستقیم طولانی استفاده نشود و متن با فهم علمی نویسنده بازنویسی شود.

سرقت ادبی از خود

Self-Plagiarism

سرقت ادبی از خود زمانی اتفاق می‌افتد که نویسنده بخش قابل توجهی از مقاله، پایان نامه، گزارش یا نوشته قبلی خود را بدون ارجاع، بدون اعلام استفاده مجدد یا بدون اجازه لازم در متن جدید به کار ببرد. بسیاری از نویسندگان تصور می‌کنند چون متن قبلی متعلق به خودشان است، استفاده دوباره از آن مشکلی ندارد؛ اما در نشر علمی، این موضوع می‌تواند مسئله‌ساز باشد.

مثال ساده

نویسنده بخش زیادی از مقدمه یا روش تحقیق مقاله قبلی خود را در مقاله جدید کپی می‌کند، بدون اینکه به مقاله قبلی ارجاع دهد یا توضیح دهد که این متن پیش‌تر منتشر شده است.

این موضوع در مقاله‌های استخراج‌شده از پایان نامه نیز مهم است. اگر مقاله مستقیماً از پایان نامه استخراج شده، باید متن آن برای قالب مقاله بازنویسی شود و از کپی کردن طولانی فصل‌های پایان نامه پرهیز گردد. در صورت نیاز، می‌توانید راهنمای تبدیل پایان نامه به مقاله را هم بررسی کنید.

سرقت ادبی موزاییکی یا تکه‌تکه

Mosaic Plagiarism

سرقت ادبی موزاییکی زمانی رخ می‌دهد که نویسنده بخش‌هایی از چند منبع مختلف را کنار هم می‌گذارد، بعضی کلمات را تغییر می‌دهد یا جمله‌ها را جابه‌جا می‌کند، اما ساختار و ایده اصلی همچنان متعلق به منابع دیگر است. این نوع سرقت ادبی گاهی به‌راحتی دیده نمی‌شود، اما در گزارش‌های مشابهت و بررسی انسانی قابل تشخیص است.

مثال ساده

نویسنده یک پاراگراف را از چند مقاله مختلف می‌سازد؛ از مقاله اول جمله اول را می‌گیرد، از مقاله دوم تعریف را می‌آورد و از مقاله سوم نتیجه‌گیری را اضافه می‌کند، اما متن را طوری ارائه می‌دهد که انگار تحلیل خودش است.

راه‌حل این مشکل، بازنویسی واقعی و تحلیلی است. نویسنده باید منابع را بخواند، بفهمد، مقایسه کند و سپس با زبان و ساختار علمی خودش بنویسد؛ در عین حال، برای ایده‌ها و یافته‌های گرفته‌شده از منابع، ارجاع مناسب بدهد.

سرقت ادبی تصادفی یا ناخواسته

Accidental Plagiarism

سرقت ادبی تصادفی زمانی رخ می‌دهد که نویسنده قصد کپی‌برداری ندارد، اما به‌دلیل بی‌دقتی در ثبت منابع، فراموش کردن ارجاع، پارافریز ضعیف، نقل‌قول ناقص یا ناآشنایی با اصول رفرنس‌دهی، متن او دچار مشکل پلاجیاریسم می‌شود. ناخواسته بودن، لزوماً اثر منفی آن را از بین نمی‌برد.

مثال ساده

پژوهشگر هنگام یادداشت‌برداری از منابع، جمله‌های اصلی را بدون علامت نقل‌قول در فایل خود ذخیره می‌کند و بعداً همان جمله‌ها را تصور می‌کند که نوشته خودش هستند.

برای جلوگیری از این نوع خطا، باید از همان ابتدای نگارش، منابع را دقیق ثبت کنید، نقل‌قول‌ها را مشخص کنید، یادداشت‌های خودتان را از متن منابع جدا نگه دارید و در پایان مقاله، ارجاعات و فهرست منابع را دوباره کنترل کنید.

سرقت ادبی در ترجمه

Translation Plagiarism

گاهی نویسنده متن یک مقاله انگلیسی یا فارسی را ترجمه می‌کند و بدون ارجاع در مقاله خود قرار می‌دهد. ترجمه کردن متن، مالکیت علمی آن را تغییر نمی‌دهد. اگر ایده، ساختار یا متن از منبع دیگری آمده است، حتی در صورت ترجمه نیز باید منبع اصلی ذکر شود.

مثال ساده

نویسنده بخش پیشینه پژوهش یک مقاله انگلیسی را به فارسی ترجمه می‌کند و در مقاله خود قرار می‌دهد، بدون اینکه به مقاله اصلی ارجاع دهد.

ترجمه منابع می‌تواند برای فهم موضوع مفید باشد، اما متن نهایی مقاله باید با تحلیل و نگارش خود نویسنده نوشته شود. اگر نقل‌قول یا ایده خاصی از منبعی گرفته شده، باید ارجاع مناسب به آن منبع داده شود.

سرقت ایده، داده، جدول یا تصویر

Idea & Data Plagiarism

سرقت ادبی همیشه متنی نیست. گاهی نویسنده ایده پژوهش، مدل مفهومی، داده، جدول، تصویر، نمودار، پرسشنامه، کد، ابزار یا نتیجه پژوهش دیگران را بدون ارجاع مناسب استفاده می‌کند. این نوع سرقت علمی ممکن است حتی وقتی متن مشابهت کمی دارد، مشکل جدی ایجاد کند.

مثال ساده

نویسنده مدل مفهومی یک مقاله دیگر را با کمی تغییر در مقاله خود می‌آورد، اما منبع مدل را ذکر نمی‌کند و آن را به‌عنوان طراحی خودش معرفی می‌کند.

برای استفاده از جدول، تصویر یا ابزار پژوهشی دیگران، باید علاوه بر ارجاع‌دهی، شرایط مجله و حقوق نشر را هم بررسی کنید. گاهی استفاده از تصویر یا جدول منتشرشده نیاز به اجازه ناشر دارد.

اطلاعات بیشتر  هزینه چاپ مقاله در مجلات علمی پژوهشی و ISI

در بسیاری از مقاله‌ها، مشکل پلاجیاریسم فقط یک نوع نیست؛ ممکن است هم ارجاع ناقص وجود داشته باشد، هم پارافریز ضعیف و هم مشابهت بالا در بخش پیشینه. به همین دلیل، اصلاح سرقت ادبی باید با بررسی کل متن انجام شود.

تفاوت پارافریز ضعیف با بازنویسی علمی

یکی از رایج‌ترین دلایل پلاجیاریسم در مقاله، پارافریز ضعیف است. پارافریز ضعیف یعنی نویسنده فقط چند کلمه را تغییر دهد، اما ترتیب جمله، ساختار استدلال و منطق متن اصلی را حفظ کند. بازنویسی علمی واقعی باید بر اساس فهم نویسنده از منبع انجام شود، نه فقط جایگزینی واژه‌ها.

پارافریز ضعیف
چند واژه تغییر می‌کند، اما ساختار جمله و ترتیب ایده‌ها همان متن اصلی باقی می‌ماند.
بازنویسی علمی
نویسنده منبع را می‌فهمد، آن را با ادبیات پژوهش خود ترکیب می‌کند و با ساختار و بیان مستقل می‌نویسد.
پارافریز ضعیف
معمولاً همچنان در نرم‌افزارهای مشابهت‌یاب با درصد بالا شناسایی می‌شود.
بازنویسی علمی
با وجود ارجاع به منبع، متن از نظر ساختار و بیان مستقل است و فقط ایده یا یافته منبع به‌درستی معرفی می‌شود.
پارافریز ضعیف
ممکن است به قصد کاهش مشابهت انجام شود، اما از نظر اخلاق پژوهش همچنان مشکل‌دار باشد.
بازنویسی علمی
هدف آن انتقال درست مفهوم، تحلیل منبع و رعایت ارجاع‌دهی علمی است.

برای بازنویسی علمی، بهتر است ابتدا منبع را کامل بخوانید، سپس آن را کنار بگذارید و مفهوم اصلی را با زبان خودتان بنویسید. بعد از نوشتن، دوباره منبع را بررسی کنید تا مطمئن شوید مفهوم را درست منتقل کرده‌اید و ارجاع مناسب داده‌اید. این روش به‌خصوص در نوشتن پیشینه پژوهش و بخش بحث اهمیت زیادی دارد.

جایگزینی چند واژه با مترادف، تغییر ترتیب جمله یا استفاده از ابزارهای بازنویسی بدون فهم علمی متن، راه‌حل مطمئنی برای کاهش پلاجیاریسم نیست و می‌تواند کیفیت مقاله را هم پایین بیاورد.

سرقت ادبی در کدام بخش‌های مقاله بیشتر رخ می‌دهد؟

پلاجیاریسم می‌تواند در هر بخش مقاله رخ دهد، اما بعضی بخش‌ها به‌دلیل استفاده بیشتر از منابع، تعاریف، روش‌های مشابه یا ادبیات قبلی، بیشتر در معرض مشابهت هستند. شناخت این بخش‌ها کمک می‌کند هنگام آماده‌سازی مقاله برای پذیرش و چاپ، کنترل دقیق‌تری انجام دهید.

چکیده شباهت در تعریف مسئله و نتیجه‌گیری

چکیده باید خلاصه اختصاصی مقاله شما باشد. استفاده از عبارات کلیشه‌ای یا کپی‌شده از مقالات مشابه می‌تواند مشکل‌ساز شود.

مقدمه کپی تعاریف و پیشینه موضوع

مقدمه معمولاً پر از ارجاع به منابع است؛ بنابراین باید میان نقل‌قول، پارافریز و تحلیل خود نویسنده تفکیک روشن وجود داشته باشد.

پیشینه پژوهش خلاصه‌سازی نادرست منابع

خلاصه کردن مقاله‌های قبلی بدون بازنویسی واقعی و بدون ارجاع دقیق، یکی از رایج‌ترین زمینه‌های پلاجیاریسم است.

روش تحقیق کپی روش از مقالات مشابه

حتی اگر روش پژوهش مشابه باشد، متن روش تحقیق باید متناسب با مطالعه خودتان نوشته شود و از کپی مستقیم پرهیز گردد.

بحث تکرار تحلیل دیگران

بخش بحث باید تفسیر یافته‌های مقاله شما باشد، نه مونتاژ جمله‌هایی از مقالات دیگر.

جدول و تصویر استفاده بدون منبع یا اجازه

جدول‌ها، نمودارها و تصاویر منتشرشده معمولاً باید با ارجاع و گاهی با اجازه ناشر استفاده شوند.

اگر در مرحله نگارش مقاله هستید، بهتر است از ابتدا هر بخش را با ساختار علمی خودش بنویسید. برای مثال، در بخش‌های حساس مانند مقدمه مقاله و پیشینه پژوهش باید ارجاع‌دهی، بازنویسی و تحلیل منابع با دقت بیشتری انجام شود.

مشابهت در بخش منابع، نام روش‌ها یا اصطلاحات تخصصی همیشه نگران‌کننده نیست؛ اما مشابهت در مقدمه، پیشینه، بحث و نتیجه‌گیری باید با دقت بیشتری بررسی شود.

مشاوره سنجش پلاجیاریسم

شماره همراه خود را وارد نمائید. کارشناسان ما با شما تماس می‌گیرند.

درصد مجاز سرقت ادبی یا مشابهت مقاله چقدر است؟

یکی از پرسش‌های رایج پژوهشگران این است که درصد مجاز سرقت ادبی یا درصد مجاز مشابهت مقاله چقدر است. پاسخ دقیق این است که عدد ثابتی برای همه مجلات، رشته‌ها و مقاله‌ها وجود ندارد. هر مجله، دانشگاه یا سامانه ممکن است معیار خاص خود را داشته باشد و مهم‌تر از عدد کلی، محل و نوع مشابهت است.

گاهی یک مقاله ممکن است درصد مشابهت نسبتاً بالایی داشته باشد، اما بخش زیادی از آن مربوط به فهرست منابع، نام سازمان‌ها، اصطلاحات تخصصی، روش‌های استاندارد یا عبارت‌های رایج باشد. در مقابل، ممکن است درصد مشابهت کلی پایین باشد، اما یک پاراگراف مهم در مقدمه یا بحث بدون ارجاع درست از مقاله دیگری کپی شده باشد. بنابراین عدد مشابهت باید با تحلیل محتوای گزارش بررسی شود.

نکته کلیدی درباره درصد مشابهت

درصد مشابهت، فقط یک شاخص هشدار است؛ نه حکم قطعی درباره سرقت ادبی. برای تشخیص واقعی، باید منبع‌های مشابه، بخش‌های مشابه، ارجاع‌دهی، نقل‌قول‌ها و نوع بازنویسی متن بررسی شود.

درصد مشابهت پایین
لزوماً به معنی نبود مشکل نیست. اگر همان درصد پایین مربوط به کپی مستقیم از یک منبع مهم باشد، همچنان می‌تواند مشکل‌ساز شود.
درصد مشابهت متوسط
باید با دقت بررسی شود. اگر مشابهت در منابع، اصطلاحات یا روش‌های رایج باشد، ممکن است قابل توضیح باشد؛ اما اگر در متن اصلی باشد، نیاز به اصلاح دارد.
درصد مشابهت بالا
یک هشدار جدی است و معمولاً پیش از ارسال مقاله باید متن از نظر پارافریز، ارجاع‌دهی، نقل‌قول و ساختار بازنویسی بررسی شود.
مشابهت با یک منبع واحد
اگر بخش زیادی از مشابهت از یک منبع خاص آمده باشد، خطر جدی‌تر است؛ به‌خصوص اگر آن منبع مقاله، پایان نامه یا متن منتشرشده مشابه باشد.
مشابهت پراکنده با منابع زیاد
ممکن است ناشی از اصطلاحات، تعاریف، منابع یا عبارت‌های رایج باشد، اما همچنان باید بررسی شود که متن کپی یا پارافریز ضعیف نباشد.

برخی نویسندگان فقط به دنبال رساندن عدد مشابهت به زیر یک آستانه خاص هستند، اما این نگاه کافی نیست. هدف اصلی باید اصلاح علمی متن باشد. اگر متن درست ارجاع داده شود، نقل‌قول‌ها شفاف باشند، پارافریز واقعی انجام شده باشد و بخش‌های مشابه در محل‌های کم‌خطر باشند، مقاله وضعیت بهتری برای بررسی مجله خواهد داشت.

هیچ عددی را به‌عنوان مجوز قطعی برای پلاجیاریسم در نظر نگیرید. حتی مشابهت کم هم اگر در بخش حساس مقاله و بدون ارجاع مناسب باشد، می‌تواند مشکل ایجاد کند.

چک کردن سرقت ادبی چگونه انجام می‌شود؟

چک کردن سرقت ادبی یا بررسی مشابهت مقاله معمولاً با استفاده از سامانه‌های مشابهت‌یاب انجام می‌شود. این سامانه‌ها متن مقاله را با پایگاه‌های داده، مقالات منتشرشده، صفحات وب، پایان نامه‌ها و منابع موجود مقایسه می‌کنند و گزارشی از بخش‌های مشابه ارائه می‌دهند.

اما بررسی پلاجیاریسم فقط بارگذاری فایل در یک نرم‌افزار نیست. بعد از دریافت گزارش، باید مشخص شود کدام مشابهت‌ها طبیعی هستند، کدام بخش‌ها نیاز به ارجاع دارند، کدام قسمت‌ها باید پارافریز شوند و کدام موارد ممکن است ناشی از کپی مستقیم یا استفاده نادرست از منابع باشند.

1
آماده‌سازی نسخه نهایی مقاله

بهتر است بررسی مشابهت روی نسخه‌ای انجام شود که متن اصلی، چکیده، مقدمه، روش، یافته‌ها، بحث و منابع آن تا حد زیادی نهایی شده باشد.

2
انتخاب ابزار مناسب مشابهت‌یابی

ابزارهای مختلف پایگاه داده و دقت متفاوتی دارند. برای مقاله علمی، ابزار مناسب باید بتواند منابع علمی و مقالات منتشرشده را بهتر پوشش دهد.

3
بررسی عدد کلی مشابهت

عدد کلی Similarity Index را بررسی کنید، اما فقط به آن اکتفا نکنید؛ این عدد نیاز به تحلیل دقیق‌تر دارد.

4
بررسی منابع مشابه

ببینید مشابهت از چند منبع آمده است، آیا یک منبع سهم زیادی دارد یا مشابهت‌ها میان منابع مختلف پراکنده‌اند.

5
تحلیل محل مشابهت در مقاله

مشابهت در منابع و اصطلاحات تخصصی با مشابهت در مقدمه، پیشینه، بحث یا نتیجه‌گیری اهمیت یکسانی ندارد.

6
اصلاح متن، ارجاع و نقل‌قول

بخش‌های مشکل‌دار باید با بازنویسی علمی، ارجاع‌دهی درست، مشخص کردن نقل‌قول یا حذف تکرارهای غیرضروری اصلاح شوند.

برای شناخت ابزارهای مختلف بررسی مشابهت، بهتر است صفحه سرویس های کشف سرقت علمی را مطالعه کنید. در آن صفحه می‌توان ابزارها و سامانه‌های مختلف را از نظر کاربرد، محدودیت و تناسب با مقاله علمی بررسی کرد.

بهترین نتیجه زمانی به دست می‌آید که گزارش مشابهت توسط فردی بررسی شود که هم با نگارش مقاله علمی آشناست و هم می‌تواند تفاوت مشابهت طبیعی، ارجاع ناقص و سرقت ادبی واقعی را تشخیص دهد.

گزارش مشابهت یا Similarity Report را چطور بخوانیم؟

گزارش Similarity فقط یک عدد نیست. این گزارش معمولاً نشان می‌دهد چه بخش‌هایی از متن با چه منابعی مشابه هستند، سهم هر منبع چقدر است و مشابهت در کدام قسمت‌های مقاله رخ داده است. خواندن درست این گزارش برای تصمیم‌گیری درباره اصلاح مقاله ضروری است.

اگر گزارش مشابهت را فقط بر اساس درصد کلی تفسیر کنید، ممکن است بخش‌های مهم را نادیده بگیرید. برای مثال، مشابهت زیاد در فهرست منابع معمولاً اهمیت کمتری از مشابهت در بخش بحث دارد. همچنین مشابهت در نام پرسشنامه یا روش استاندارد با کپی مستقیم از یک مقاله دیگر فرق دارد.

Similarity Index درصد کلی مشابهت

عدد کلی شباهت متن با منابع دیگر را نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی برای قضاوت درباره سرقت ادبی کافی نیست.

Matched Sources منابع مشابه

نشان می‌دهد متن مقاله با کدام مقالات، سایت‌ها، پایان نامه‌ها یا منابع دیگر مشابهت دارد.

Highlighted Text بخش‌های هایلایت‌شده

بخش‌هایی از متن که شباهت دارند مشخص می‌شوند و باید از نظر ارجاع، نقل‌قول و پارافریز بررسی شوند.

Single Source Match شباهت با یک منبع خاص

اگر بخش زیادی از مشابهت از یک منبع واحد باشد، باید با حساسیت بیشتری بررسی شود.

کدام مشابهت‌ها معمولاً کم‌خطرتر هستند؟

معمولاً کم‌خطرتر
فهرست منابع، نام نویسندگان، نام دانشگاه‌ها، نام ابزارها، اصطلاحات تخصصی، فرمول‌ها و عبارت‌های بسیار رایج علمی.
نیازمند بررسی
تعاریف نظری، توضیح روش تحقیق، معرفی مدل‌ها، توضیح پیشینه و بیان یافته‌های مقالات قبلی.
پرخطرتر
کپی مستقیم در مقدمه، پیشینه، بحث، نتیجه‌گیری، تحلیل یافته‌ها یا استفاده از ایده و داده بدون ارجاع.

بعد از خواندن گزارش، باید بخش‌های پرخطر اصلاح شوند. این اصلاح ممکن است شامل بازنویسی علمی، افزودن منبع، مشخص کردن نقل‌قول، حذف متن تکراری یا تغییر ساختار پاراگراف باشد. اگر مقاله شما در مسیر چاپ در مجلات معتبر قرار دارد، این مرحله را نباید سطحی انجام دهید.

حذف کردن منابع از گزارش یا نادیده گرفتن بخش‌های هایلایت‌شده، مشکل پلاجیاریسم را حل نمی‌کند. هدف باید تشخیص و اصلاح واقعی بخش‌های مسئله‌دار باشد.

روش‌های کاهش پلاجیاریسم مقاله

کاهش پلاجیاریسم مقاله به معنی دستکاری سطحی متن یا جایگزینی چند واژه نیست. هدف اصلی باید اصلاح علمی متن باشد؛ یعنی منبع درست ذکر شود، نقل‌قول‌ها مشخص باشند، پارافریز به‌صورت واقعی انجام شود، بخش‌های تکراری حذف یا بازنویسی شوند و نویسنده تحلیل مستقل خود را به متن اضافه کند.

اگر گزارش مشابهت نشان می‌دهد بخشی از مقاله با منابع دیگر شباهت دارد، ابتدا باید محل و نوع مشابهت را تشخیص دهید. مشابهت در فهرست منابع، نام ابزارها یا عبارات رایج با مشابهت در پیشینه، بحث یا نتیجه‌گیری یکسان نیست. پس از تشخیص، باید برای هر بخش تصمیم بگیرید: ارجاع اضافه شود، نقل‌قول مشخص شود، متن بازنویسی شود، یا بخش تکراری حذف گردد.

1
گزارش مشابهت را بخش‌به‌بخش بخوانید

ابتدا ببینید مشابهت در کدام بخش مقاله رخ داده است؛ چکیده، مقدمه، پیشینه، روش، بحث، منابع یا جدول‌ها.

2
مشابهت‌های طبیعی را از موارد پرخطر جدا کنید

اصطلاحات تخصصی، نام سازمان‌ها و فهرست منابع معمولاً با متن کپی‌شده در بخش بحث یا پیشینه یکسان نیستند.

3
ارجاع‌های ناقص را اصلاح کنید

اگر ایده، داده، تعریف، مدل یا جمله‌ای از منبع گرفته شده، باید ارجاع درون‌متنی و منبع کامل آن درست ثبت شود.

4
متن‌های کپی یا پارافریز ضعیف را بازنویسی کنید

بازنویسی باید بر اساس فهم شما از منبع انجام شود، نه فقط تغییر چند واژه یا جابه‌جایی ترتیب جمله‌ها.

5
تحلیل خودتان را به متن اضافه کنید

در پیشینه و بحث، فقط نقل منابع کافی نیست. باید منابع را مقایسه کنید، شکاف پژوهشی را توضیح دهید و یافته‌های خود را تحلیل کنید.

6
پس از اصلاح، دوباره متن را بررسی کنید

بعد از بازنویسی، بهتر است گزارش مشابهت جدید گرفته شود تا مشخص شود اصلاحات واقعاً اثر داشته‌اند یا نه.

کاهش پلاجیاریسم زمانی ارزشمند است که کیفیت علمی متن حفظ شود. اگر متن فقط برای کم کردن درصد مشابهت بازنویسی شود اما انسجام و دقت علمی آن کم شود، مقاله همچنان برای داوری مناسب نخواهد بود.

چگونه سرقت ادبی مقاله را اصلاح کنیم؟

اصلاح سرقت ادبی مقاله به نوع مشکل بستگی دارد. گاهی مشکل فقط نبود ارجاع است، گاهی متن مستقیم کپی شده، گاهی نقل‌قول مشخص نشده، گاهی پارافریز ضعیف است و گاهی ساختار کلی یک بخش از مقاله شبیه منبع دیگری است. بنابراین نمی‌توان برای همه موارد یک نسخه یکسان پیچید.

وقتی متن مستقیم کپی شده است

کپی مستقیم

اگر یک جمله یا پاراگراف دقیقاً از منبع دیگری آمده، باید تصمیم بگیرید که آیا واقعاً نیاز به نقل‌قول مستقیم دارد یا نه. در بسیاری از مقاله‌های علمی، بهتر است متن با زبان خودتان بازنویسی شود و منبع اصلی ذکر گردد. اگر نقل‌قول مستقیم لازم است، باید علامت نقل‌قول، شماره صفحه در صورت نیاز و ارجاع کامل آورده شود.

وقتی ارجاع‌دهی ناقص است

ارجاع ناقص

اگر ایده یا داده از منبعی گرفته شده اما ارجاع ندارد، باید ارجاع درون‌متنی و اطلاعات کامل منبع به فهرست منابع اضافه شود. همچنین باید مطمئن شوید سبک رفرنس‌دهی با دستورالعمل مجله هماهنگ است. برای این بخش، مطالعه راهنمای انواع رفرنس‌دهی می‌تواند مفید باشد.

وقتی پارافریز ضعیف است

بازنویسی

در پارافریز ضعیف، نویسنده معمولاً فقط چند واژه را تغییر داده است. اصلاح این مشکل با تعویض کلمات حل نمی‌شود. باید منبع را بفهمید، مفهوم را با ساختار جدید بنویسید، تحلیل خودتان را اضافه کنید و همچنان منبع اصلی را ذکر کنید.

وقتی بخش پیشینه شبیه چند مقاله دیگر است

پیشینه پژوهش

در این حالت، بهتر است پیشینه را از حالت خلاصه‌نویسی منابع به تحلیل ادبیات پژوهش تبدیل کنید. یعنی منابع را دسته‌بندی، مقایسه و نقد کنید و نشان دهید مقاله شما چه شکافی را پوشش می‌دهد. اگر این بخش درست نوشته شود، هم مشابهت کمتر می‌شود و هم کیفیت مقاله بالاتر می‌رود.

وقتی بخش روش تحقیق مشابه مقالات دیگر است

روش تحقیق

روش‌های پژوهش ممکن است در برخی عبارت‌ها مشابه باشند، اما متن روش تحقیق باید متناسب با مطالعه خودتان نوشته شود. جامعه، نمونه، ابزار، متغیرها، روش تحلیل و ملاحظات اخلاقی باید دقیقاً مربوط به پژوهش شما باشند. در صورت نیاز، راهنمای نوشتن روش تحقیق در مقاله را بررسی کنید.

وقتی مشابهت مربوط به متن پایان نامه خودتان است

استخراج مقاله

اگر مقاله از پایان نامه استخراج شده، نباید بخش‌های طولانی پایان نامه را بدون بازنویسی در مقاله بیاورید. مقاله باید فشرده‌تر، هدفمندتر و متناسب با ساختار مجله نوشته شود. در این حالت، بازنویسی علمی و تغییر ساختار از کپی کردن فصل‌های پایان نامه مهم‌تر است.

اصلاح سرقت ادبی با حذف منابع، تغییر ظاهری کلمات یا استفاده از ابزارهای بازنویسی بدون کنترل علمی، راه‌حل قابل اتکایی نیست. اصلاح درست باید متن را هم اصیل‌تر و هم علمی‌تر کند.

تفاوت پارافریز درست با دور زدن پلاجیاریسم

پارافریز درست یعنی فهم منبع و بازنویسی علمی آن با زبان و ساختار مستقل، همراه با ارجاع مناسب. اما دور زدن پلاجیاریسم یعنی تلاش برای کاهش عدد مشابهت بدون توجه به اخلاق پژوهش؛ مثلاً با جایگزینی کلمات، تغییر ترتیب جمله‌ها، استفاده از ابزارهای بازنویسی یا حذف نشانه‌های مشابهت بدون اصلاح واقعی متن.

پارافریز درست
بر اساس فهم منبع انجام می‌شود و متن با بیان مستقل، ساختار جدید و ارجاع مناسب نوشته می‌شود.
دور زدن پلاجیاریسم
هدف آن فقط کم کردن درصد مشابهت است، بدون اینکه متن واقعاً علمی‌تر، مستقل‌تر یا دقیق‌تر شود.
پارافریز درست
کیفیت مقاله را بهتر می‌کند، چون نویسنده منبع را تحلیل و با موضوع پژوهش خود مرتبط می‌کند.
دور زدن پلاجیاریسم
ممکن است متن را نامفهوم، ضعیف، غیرعلمی یا حتی گمراه‌کننده کند.
پارافریز درست
همراه با ارجاع است، چون ایده یا یافته همچنان از منبع دیگری آمده است.
دور زدن پلاجیاریسم
ممکن است ارجاع را حذف کند یا طوری متن را تغییر دهد که منبع اصلی پنهان شود.

در مقاله علمی، هدف نباید فقط کاهش عدد مشابهت باشد. هدف اصلی این است که متن مقاله شما از نظر علمی قابل دفاع، از نظر ارجاع‌دهی شفاف و از نظر نگارش مستقل باشد. این موضوع در مسیر پذیرش و چاپ مقاله اهمیت زیادی دارد، چون داور فقط به عدد مشابهت نگاه نمی‌کند؛ بلکه کیفیت استدلال، منابع، روش و متن را هم ارزیابی می‌کند.

اطلاعات بیشتر  خرید و فروش مقاله آماده چاپ

هرجا ایده، داده یا یافته از منبع دیگری آمده است، حتی اگر متن را با زبان خودتان بازنویسی کرده باشید، همچنان باید به منبع اصلی ارجاع دهید.

سرقت ادبی در منابع، نقل‌قول و ترجمه

بخش قابل توجهی از مشکلات پلاجیاریسم به استفاده نادرست از منابع مربوط می‌شود. گاهی نویسنده منبع را در فهرست منابع می‌آورد، اما در متن ارجاع نمی‌دهد. گاهی متن را داخل گیومه نمی‌گذارد. گاهی ترجمه‌ای از یک متن خارجی را بدون ذکر منبع استفاده می‌کند. همه این موارد می‌توانند برای مقاله مشکل ایجاد کنند.

منبع در فهرست، بدون ارجاع در متن فقط آوردن منبع در پایان مقاله کافی نیست

اگر ایده یا متن در بخشی از مقاله استفاده شده، باید همان‌جا ارجاع درون‌متنی داشته باشد.

نقل‌قول بدون علامت متن مستقیم باید مشخص باشد

اگر عبارت دقیق یک منبع را آورده‌اید، باید آن را با علامت نقل‌قول و ارجاع مناسب مشخص کنید.

ترجمه بدون ارجاع ترجمه متن، مالکیت علمی را تغییر نمی‌دهد

اگر یک متن خارجی را ترجمه کرده‌اید، همچنان باید منبع اصلی آن را ذکر کنید.

ارجاع اشتباه منبع باید واقعاً همان ادعا را پشتیبانی کند

ارجاع دادن به منبع نامرتبط یا منبعی که آن ادعا را ندارد، می‌تواند از نظر علمی مشکل‌ساز باشد.

برای جلوگیری از این خطاها، بهتر است هنگام نگارش، منابع را با نرم‌افزارهای مدیریت رفرنس یا یک سیستم منظم ثبت کنید و پیش از ارسال مقاله، ارجاع‌های درون‌متنی و فهرست منابع را با هم تطبیق دهید. راهنمای نوشتن منابع مقاله می‌تواند برای کنترل این بخش کمک‌کننده باشد.

ارجاع‌دهی ناقص یا اشتباه فقط یک ایراد فرمی نیست. اگر خواننده نتواند تشخیص دهد یک ایده یا متن از کجا آمده، مقاله ممکن است از نظر اخلاق پژوهش دچار مشکل شود.

پیامدهای سرقت ادبی در مجلات علمی

پیامد سرقت ادبی فقط کاهش شانس پذیرش مقاله نیست. اگر مجله، داور یا ناشر تشخیص دهد که مقاله از نظر پلاجیاریسم، مشابهت غیرمجاز یا ارجاع‌دهی ناقص مشکل دارد، ممکن است مقاله در همان مرحله بررسی اولیه رد شود، برای اصلاح برگردد یا در موارد جدی‌تر، پرونده اخلاق نشر ایجاد شود.

شدت پیامد به نوع خطا بستگی دارد. مشابهت محدود در منابع یا اصطلاحات تخصصی معمولاً با اصلاح قابل حل است؛ اما کپی مستقیم از مقاله دیگر، استفاده از داده یا تصویر بدون ارجاع، سرقت ایده یا ارسال مقاله‌ای که بخش زیادی از آن قبلاً منتشر شده، می‌تواند پیامد جدی‌تری داشته باشد.

رد اولیه رد مقاله پیش از داوری تخصصی

بسیاری از مجلات پیش از ارسال مقاله به داور، مشابهت متن را بررسی می‌کنند و در صورت مشکل جدی، مقاله را وارد داوری نمی‌کنند.

درخواست اصلاح برگشت مقاله برای کاهش مشابهت

اگر مشکل قابل اصلاح باشد، مجله ممکن است از نویسنده بخواهد متن را بازنویسی، منابع را اصلاح یا نقل‌قول‌ها را مشخص کند.

تأخیر در داوری طولانی شدن فرایند بررسی مقاله

اصلاح پلاجیاریسم پس از ارسال مقاله معمولاً زمان‌بر است و می‌تواند مسیر داوری و چاپ را عقب بیندازد.

آسیب اعتباری ایجاد برداشت منفی از دقت نویسنده

اگر مقاله از نظر ارجاع‌دهی و اصالت متن مشکل داشته باشد، ممکن است اعتبار علمی نویسنده نزد سردبیر و داور کاهش یابد.

مشکل اخلاق نشر ارجاع به بررسی‌های اخلاقی مجله

در موارد جدی، مجله ممکن است موضوع را به عنوان مسئله اخلاق پژوهش بررسی کند؛ به‌خصوص اگر کپی‌برداری عمدی یا گسترده باشد.

ریترکشن پس گرفتن مقاله پس از چاپ

اگر سرقت ادبی پس از انتشار مقاله مشخص شود، ممکن است مقاله اصلاح، اخطار یا حتی از سوی مجله بازپس‌گیری شود.

برای جلوگیری از این مشکلات، بررسی پلاجیاریسم باید قبل از ارسال مقاله انجام شود، نه بعد از دریافت ایراد از مجله. این موضوع مخصوصاً برای پژوهشگرانی مهم است که به دنبال چاپ مقاله Q1، چاپ مقاله در مجلات خارجی یا ارسال مقاله به نشریات معتبر داخلی هستند.

اگر مقاله شما از نظر مشابهت مشکل دارد، بهتر است پیش از ارسال به مجله اصلاح شود. ارسال مقاله مشکل‌دار و امید به اینکه مجله متوجه نشود، تصمیم حرفه‌ای و قابل اتکایی نیست.

قبل از سابمیت مقاله چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

پیش از سابمیت مقاله، بررسی مشابهت باید همراه با کنترل علمی و فنی مقاله انجام شود. یعنی علاوه بر عدد پلاجیاریسم، باید منابع، نقل‌قول‌ها، پارافریزها، جدول‌ها، فایل‌های تکمیلی، فرمت مجله و اطلاعات نویسندگان هم کنترل شوند.

اگر مقاله از نظر علمی آماده باشد اما ارجاع‌دهی ناقص، مشابهت بالا یا استفاده نادرست از منابع داشته باشد، ممکن است در مرحله بررسی اولیه متوقف شود. در مقابل، اگر پیش از ارسال، متن به‌درستی کنترل شود، احتمال برگشت مقاله به دلیل خطاهای قابل پیشگیری کمتر می‌شود.

آیا گزارش مشابهت گرفته شده است؟ قبل از ارسال مقاله، بهتر است یک گزارش مشابهت معتبر تهیه و بخش‌های هایلایت‌شده بررسی شود.
آیا مشابهت‌های پرخطر اصلاح شده‌اند؟ مشابهت در مقدمه، پیشینه، بحث و نتیجه‌گیری باید با دقت بیشتری بازنویسی و ارجاع‌دهی شود.
آیا نقل‌قول‌ها مشخص هستند؟ متن‌هایی که عیناً از منبع آمده‌اند باید با علامت نقل‌قول و ارجاع مناسب مشخص شوند.
آیا منابع در متن و فهرست منابع هماهنگ‌اند؟ هر منبعی که در متن آمده باید در فهرست منابع باشد و منابع فهرست‌شده نیز باید در متن استفاده شده باشند.
آیا پارافریزها واقعی هستند؟ پارافریز درست باید ساختار مستقل داشته باشد و فقط تغییر چند واژه از متن اصلی نباشد.
آیا جدول‌ها و شکل‌ها منبع دارند؟ اگر جدول، نمودار، تصویر یا مدل از منبعی گرفته شده یا اقتباس شده، باید منبع آن مشخص باشد.
آیا متن پایان نامه مستقیم کپی نشده است؟ برای مقاله‌های استخراج‌شده از پایان نامه، لازم است متن برای قالب مقاله بازنویسی و فشرده شود.
آیا دستورالعمل مجله بررسی شده است؟ برخی مجلات درباره درصد مشابهت، فرمت منابع، نقل‌قول و فایل‌های تکمیلی دستورالعمل مشخص دارند.
آیا مشابهت منابع و اصطلاحات جدا شده است؟ در تفسیر گزارش، باید منابع، اصطلاحات رایج و نام‌ها را از متن اصلی مقاله تفکیک کرد.
آیا نسخه نهایی دوباره بازخوانی شده است؟ بعد از اصلاح مشابهت، متن را از نظر انسجام، معنا، ارجاع‌دهی و کیفیت نگارش دوباره بررسی کنید.

اگر مقاله شما برای مجلات معتبر ارسال می‌شود، انتخاب نشریه مناسب هم بخشی از ریسک‌مدیریت است. ارسال مقاله به مجلات نامعتبر یا ناشران کم‌اعتبار ممکن است مسیر علمی مقاله را دچار مشکل کند. برای بررسی این موضوع، می‌توانید صفحه مجلات نامعتبر را نیز مطالعه کنید.

بررسی پلاجیاریسم باید آخرین مرحله قبل از ارسال مقاله نباشد؛ بهتر است در طول نگارش، منابع و نقل‌قول‌ها را درست مدیریت کنید تا در پایان نیاز به اصلاحات سنگین نداشته باشید.

اگر مجله به دلیل مشابهت یا سرقت ادبی ایراد گرفت چه کنیم؟

اگر مجله پس از ارسال مقاله به دلیل مشابهت بالا، ارجاع‌دهی ناقص یا احتمال پلاجیاریسم ایراد گرفت، اولین اقدام این است که پاسخ عجولانه یا دفاعی ندهید. باید گزارش مجله یا نظر سردبیر را دقیق بررسی کنید و مشخص کنید ایراد مربوط به کدام بخش‌های مقاله است.

در برخی موارد، مجله فقط کاهش مشابهت یا اصلاح ارجاع‌دهی را می‌خواهد. در موارد دیگر، ایراد جدی‌تر است و ممکن است مقاله رد شود یا از نویسنده توضیح بخواهند. نوع واکنش شما باید بر اساس شدت ایراد و مرحله‌ای باشد که مقاله در آن قرار دارد.

1
گزارش یا پیام مجله را دقیق بخوانید

مشخص کنید مجله فقط عدد مشابهت را بالا دانسته یا به بخش مشخصی از متن، منبع یا کپی‌برداری اشاره کرده است.

2
بخش‌های مشابه را با متن اصلی مقایسه کنید

ببینید مشکل از کپی مستقیم، پارافریز ضعیف، ارجاع ناقص، منابع، روش تحقیق یا متن پایان نامه است.

3
اصلاحات واقعی در مقاله انجام دهید

فقط توضیح دادن کافی نیست. متن مقاله باید بر اساس ایراد مجله بازنویسی، ارجاع‌دهی یا اصلاح شود.

4
پاسخ محترمانه و مستند آماده کنید

اگر مجله امکان اصلاح داده، توضیح دهید چه بخش‌هایی اصلاح شده و در کدام صفحات تغییرات اعمال شده است.

5
گزارش جدید یا نسخه اصلاح‌شده را ارسال کنید

در صورت نیاز، نسخه اصلاح‌شده مقاله، توضیح اصلاحات و گزارش جدید مشابهت را مطابق دستورالعمل مجله ارسال کنید.

اگر ایراد مجله در مرحله داوری یا ریوایز مطرح شده، پاسخ به آن باید در کنار سایر کامنت‌های داوران مدیریت شود. در چنین شرایطی، مطالعه راهنمای نمونه پاسخ به داوران مقاله می‌تواند برای تنظیم پاسخ رسمی و مرحله‌به‌مرحله مفید باشد.

اگر مجله به پلاجیاریسم ایراد گرفته، پاسخ احساسی یا انکار کلی معمولاً کمکی نمی‌کند. باید گزارش را بررسی، متن را اصلاح و با توضیح دقیق نشان دهید مشکل چگونه برطرف شده است.

جمع‌بندی: سرقت ادبی را فقط با عدد مشابهت نسنجید

سرقت ادبی در مقاله فقط به معنی کپی کردن چند جمله نیست. پلاجیاریسم می‌تواند در استفاده نادرست از ایده، داده، ترجمه، جدول، تصویر، ساختار پژوهش، متن پایان نامه، مقاله قبلی خود نویسنده یا منابع دیگر رخ دهد. بنابراین بررسی آن باید هم نرم‌افزاری باشد و هم علمی.

اگر مقاله شما برای داوری و چاپ آماده می‌شود، باید پیش از سابمیت، متن از نظر مشابهت، رفرنس‌دهی، نقل‌قول، پارافریز، اصالت ایده و استفاده درست از منابع بررسی شود. عدد گزارش Similarity فقط شروع بررسی است؛ تصمیم اصلی باید بر اساس محل مشابهت، نوع منبع، کیفیت ارجاع‌دهی و میزان بازنویسی علمی گرفته شود.

مشابهت هر مشابهتی سرقت ادبی نیست

مشابهت در منابع، اصطلاحات تخصصی یا نام ابزارها با کپی مستقیم از مقدمه یا بحث مقاله یکسان نیست.

ارجاع‌دهی منبع باید دقیق و قابل پیگیری باشد

اگر ایده یا متن از منبع دیگری آمده، باید در همان بخش مقاله به منبع اصلی ارجاع داده شود.

بازنویسی پارافریز باید علمی و واقعی باشد

تغییر چند کلمه یا جابه‌جایی جمله‌ها کافی نیست؛ متن باید بر اساس فهم نویسنده بازنویسی شود.

چاپ مقاله بررسی پلاجیاریسم بخشی از آماده‌سازی مقاله است

پیش از ارسال مقاله به مجله، مشابهت، منابع، فرمت، فایل‌ها و کیفیت نگارش باید با هم کنترل شوند.

بهترین راه پیشگیری از سرقت ادبی این است که از ابتدای نگارش، منابع را درست مدیریت کنید، نقل‌قول‌ها را جدا نگه دارید، متن را با تحلیل خودتان بنویسید و پیش از ارسال، گزارش مشابهت را با دقت بررسی کنید.

برای بررسی مشابهت و آماده‌سازی مقاله برای چاپ نیاز به راهنمایی دارید؟

اگر مقاله شما آماده ارسال است یا مجله درباره مشابهت، منابع، نقل‌قول، پارافریز یا اصالت متن ایراد گرفته است، بهتر است پیش از هر اقدام، گزارش مشابهت و متن مقاله به‌صورت علمی بررسی شود. گاهی با اصلاح ارجاع‌ها و بازنویسی محدود مشکل حل می‌شود، اما در بعضی مقاله‌ها لازم است بخش‌هایی از مقدمه، پیشینه، بحث یا روش تحقیق جدی‌تر بازنویسی شود.

ژورنال یاب می‌تواند در بررسی مشابهت مقاله، اصلاح پلاجیاریسم، بازنویسی علمی بخش‌های مشکل‌دار، آماده‌سازی مقاله برای سابمیت، انتخاب مجله مناسب و پیگیری مسیر چاپ مقاله به شما کمک کند.

سوالات متداول درباره سرقت ادبی و پلاجیاریسم

سرقت ادبی چیست؟

سرقت ادبی یعنی استفاده از متن، ایده، داده، تصویر، جدول، ترجمه یا یافته دیگران بدون ارجاع درست یا به شکلی که مالکیت علمی آن به نویسنده نسبت داده شود.

پلاجیاریسم چیست؟

پلاجیاریسم معادل انگلیسی سرقت ادبی است و در متون علمی معمولاً به کپی‌برداری، پارافریز نادرست، ترجمه بدون ارجاع، استفاده نادرست از منابع یا سرقت ادبی از خود اشاره دارد.

آیا هر مشابهتی به معنی سرقت ادبی است؟

خیر. مشابهت متنی همیشه به معنی سرقت ادبی نیست. باید بررسی شود مشابهت در کدام بخش مقاله رخ داده، آیا منبع درست ذکر شده، آیا نقل‌قول مشخص است و آیا متن به‌درستی پارافریز شده است یا نه.

درصد مجاز سرقت ادبی مقاله چقدر است؟

عدد ثابتی برای همه مجلات وجود ندارد. هر مجله یا دانشگاه ممکن است معیار خاصی داشته باشد. مهم‌تر از عدد کلی، محل مشابهت، نوع منبع، ارجاع‌دهی و کیفیت بازنویسی متن است.

چک کردن سرقت ادبی چگونه انجام می‌شود؟

معمولاً متن مقاله با نرم‌افزارهای مشابهت‌یاب بررسی می‌شود. سپس گزارش Similarity از نظر عدد کلی، منابع مشابه، بخش‌های هایلایت‌شده، ارجاع‌دهی و نوع مشابهت تحلیل می‌گردد.

آیا سرقت ادبی از خود هم مشکل‌ساز است؟

بله. اگر نویسنده بخش قابل توجهی از نوشته قبلی خود را بدون ارجاع، بدون اعلام استفاده مجدد یا بدون بازنویسی مناسب در مقاله جدید استفاده کند، ممکن است با self-plagiarism روبه‌رو شود.

آیا ترجمه یک متن بدون ارجاع سرقت ادبی است؟

بله. ترجمه کردن متن، مالکیت علمی آن را تغییر نمی‌دهد. اگر متن، ایده یا ساختار از منبع دیگری گرفته شده باشد، حتی در صورت ترجمه نیز باید منبع اصلی ذکر شود.

تفاوت پارافریز درست با پلاجیاریسم چیست؟

پارافریز درست یعنی نویسنده منبع را بفهمد و مفهوم را با بیان و ساختار مستقل بنویسد، همراه با ارجاع مناسب. اما تغییر چند کلمه یا جابه‌جایی جمله‌ها بدون بازنویسی واقعی می‌تواند همچنان پلاجیاریسم باشد.

چگونه پلاجیاریسم مقاله را کاهش دهیم؟

باید گزارش مشابهت را بررسی کنید، بخش‌های پرخطر را تشخیص دهید، ارجاع‌های ناقص را اصلاح کنید، متن‌های کپی یا پارافریز ضعیف را بازنویسی کنید، نقل‌قول‌ها را مشخص کنید و پس از اصلاح، دوباره متن را بررسی نمایید.

آیا کاهش عدد مشابهت برای حل پلاجیاریسم کافی است؟

خیر. کاهش عدد مشابهت کافی نیست. هدف باید اصلاح واقعی متن، ارجاع‌دهی درست، نقل‌قول شفاف و بازنویسی علمی باشد. ممکن است درصد مشابهت پایین باشد، اما یک بخش مهم همچنان مشکل‌دار باقی بماند.

اگر مجله به مشابهت مقاله ایراد گرفت چه کنیم؟

ابتدا گزارش یا پیام مجله را دقیق بررسی کنید، بخش‌های مشابه را با منابع مقایسه کنید، اصلاحات واقعی در مقاله انجام دهید و سپس پاسخ محترمانه و مستند برای مجله آماده کنید.

کدام بخش‌های مقاله بیشتر در معرض پلاجیاریسم هستند؟

مقدمه، پیشینه پژوهش، چکیده، روش تحقیق، بحث، نتیجه‌گیری، جدول‌ها، شکل‌ها و ترجمه منابع از بخش‌هایی هستند که بیشتر نیاز به کنترل مشابهت و ارجاع‌دهی دارند.

آیا منابع مقاله هم در گزارش مشابهت اثر دارند؟

بله. فهرست منابع می‌تواند درصد مشابهت را بالا ببرد، اما معمولاً مشابهت در منابع کم‌خطرتر از مشابهت در متن اصلی مقاله است. با این حال، منابع و ارجاعات باید درست و کامل باشند.

قبل از سابمیت مقاله چه چیزی را از نظر پلاجیاریسم بررسی کنیم؟

باید گزارش مشابهت، ارجاع‌دهی، نقل‌قول‌ها، پارافریزها، جدول‌ها، شکل‌ها، منابع، متن استخراج‌شده از پایان نامه و دستورالعمل مجله درباره مشابهت را بررسی کنید.

آیا ابزارهای رایگان تشخیص سرقت ادبی برای مقاله علمی کافی هستند؟

ابزارهای رایگان ممکن است برای بررسی اولیه مفید باشند، اما معمولاً پوشش پایگاه‌های علمی و دقت آن‌ها برای مقاله پژوهشی کافی نیست. برای مقاله علمی بهتر است از ابزارهای معتبرتر و تحلیل انسانی گزارش استفاده شود.

5/5 - (1 امتیاز)

مشاوره رایگان

شماره  همراه خود را در کادر وارد نمائید. تیم پشتیبانی ما با شما تماس می گیرند.

ایمیل

info [at] journalyab [dot] com