پژوهش های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست

معرفی اجمالی نشریه پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست

نشریه «پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست» یکی از مجلات علمی علوم انسانی است که با تمرکز بر رویکرد تطبیقی در سه حوزه کلیدی فقه اسلامی، حقوق و سیاست فعالیت می‌کند. این نشریه زیر نظر مرکز پژوهشی وارثین تمدن ایرانی-اسلامی منتشر می‌شود و با نگاه میان‌رشته‌ای، به دنبال پر کردن خلأهای موجود در پیوند مفاهیم نظری و کاربردی در نظام حقوقی و سیاسی ایران و سایر کشورهای اسلامی است.
مجله بستری علمی و پژوهشی برای تحلیل تطبیقی اندیشه‌های حقوقی، اصول فقهی و سیاست‌گذاری‌های کلان فراهم می‌آورد. این رویکرد، امکان بررسی انتقادی و تحلیلی ساختارهای حقوقی و سیاسی را در پرتو تعالیم اسلامی و تجربه‌های دیگر نظام‌های حقوقی ممکن می‌سازد. به همین دلیل، این ژورنال برای پژوهشگران حوزه‌های فقه و حقوق اسلامی، علوم سیاسی، مطالعات تطبیقی، فلسفه حقوق و سیاست‌گذاری عمومی اهمیت زیادی دارد. از دیگر ویژگی‌های این مجله می‌توان به تمرکز آن بر بازتولید مفاهیم فقهی در عرصه سیاست مدرن، تبیین جایگاه فقه در سیاست‌گذاری، و تحلیل تطبیقی میان فقه اسلامی و نظام‌های حقوقی بین‌المللی اشاره کرد.

🎯 اهداف و چشم‌اندازهای علمی مجله پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست

✔ بازخوانی مفاهیم بنیادین فقه در چارچوب مسائل حقوقی و سیاسی معاصر
این هدف به دنبال انطباق آموزه‌های فقهی با نظام‌های جدید حقوق عمومی و سیاست‌گذاری است.
✔ ارتقاء گفتمان تطبیقی میان فقه اسلامی و نظام‌های حقوقی دنیا
هدف آن تبیین نقاط قوت و ضعف نظام‌های مختلف در مقایسه با چارچوب فقه اسلامی است.
✔ تبیین نقش فقه در حکمرانی و اداره جامعه
تحلیل ابعاد اجرایی فقه در ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جوامع اسلامی.
✔ تولید دانش در حوزه حقوق عمومی اسلامی
بازآفرینی ساختارهای حقوقی متناسب با آموزه‌های دینی برای اداره جامعه مدرن.
✔ بررسی سیاست‌گذاری‌های حقوقی با رویکرد فقهی
مطالعه سیاست‌های کلان کشور با تمرکز بر مبانی شرعی و اصول فقه سیاسی.

📚 حوزه‌های تخصصی تحت پوشش فصلنامه پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست

✦ فقه سیاسی
مطالعه ساختارهای حکومت اسلامی، ولایت فقیه، مشورت، شورا، عدالت و مردم‌سالاری دینی.
✦ حقوق تطبیقی
تحلیل تطبیقی نظام‌های حقوقی مختلف با فقه اسلامی، با هدف استخراج ظرفیت‌های نوین فقهی.
✦ فقه حکومتی
بررسی آموزه‌های فقهی مرتبط با حکومت، رهبری، سیاست‌گذاری اجتماعی و مسئولیت‌های شرعی حکومت.
✦ حقوق عمومی اسلامی
بررسی قواعد کلی حاکم بر رابطه مردم و دولت در چارچوب شرع و قانون.
✦ فقه مقارن
مطالعه تطبیقی بین فقه مذاهب اسلامی با محوریت اشتراکات و افتراقات نظری و کاربردی.
✦ سیاست‌گذاری دینی
تحلیل تأثیر باورهای دینی در تصمیم‌سازی‌های کلان و خط‌مشی‌گذاری در نظام اسلامی.
✦ اصول فقه تطبیقی
بررسی تطبیقی مبانی اصولی میان مکاتب فقهی و تطبیق آن‌ها با اصول حقوق مدرن.
✦ فلسفه فقه و حقوق
مطالعه مبانی معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی فقه و رابطه آن با حقوق و سیاست.
✦ حقوق بشر در فقه اسلامی
مطالعه تطبیقی بین آموزه‌های فقهی در زمینه حقوق انسان و استانداردهای جهانی.
✦ بررسی قوانین موضوعه با رویکرد تطبیقی اسلامی
تحلیل تطبیقی قوانین داخلی با شریعت اسلامی و نظام‌های حقوقی بین‌المللی.

📝 موضوعات پیشنهادی برای نگارش و چاپ مقاله علمی پژوهشی در مجله پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست

✳ تحلیل تطبیقی اصل برائت در فقه امامیه و حقوق کیفری نوین
بررسی مفهوم «اصل برائت» و تطبیق آن با قوانین جزایی رایج در نظام‌های مدرن.
✳ بررسی نقش فقه اسلامی در تدوین سیاست‌های مهاجرتی
مطالعه آموزه‌های فقهی درباره اقامت، تابعیت و حقوق مهاجران در اسلام و مقایسه با نظام‌های غربی.
✳ مقایسه اصل مصلحت در فقه سیاسی و سیاست‌گذاری عمومی
بررسی تطبیقی مفهوم مصلحت به‌عنوان معیار تصمیم‌سازی در فقه و علم سیاست.
✳ واکاوی فقهی-حقوقی مفهوم آزادی‌های مدنی در نظام اسلامی و لیبرال
تحلیل تفاوت‌ها و اشتراکات در برداشت از آزادی بیان، دین و حریم خصوصی.
✳ امکان‌سنجی تشکیل پارلمان در فقه حکومتی شیعه
بررسی تطبیقی نهاد مجلس قانون‌گذاری در اسلام و دموکراسی‌های غربی.
✳ تحلیل تطبیقی نظام قضاوت در فقه اسلامی و حقوق عرفی
مطالعه ساختار دستگاه قضایی، استقلال قاضی و حقوق متهم در دو نظام حقوقی متفاوت.
✳ تأثیر فقه سیاسی بر تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
بررسی نقش اصول فقهی در نگارش مفاد کلیدی قانون اساسی ایران.
✳ بررسی فقهی حقوق زنان در قانون مدنی و تطبیق آن با دیدگاه‌های بین‌المللی
تحلیل تطبیقی وضعیت حقوقی زنان از منظر فقه اسلامی و کنوانسیون‌های حقوق بشر.
✳ نقش اجتهاد در نوسازی نظام حقوقی اسلامی
مطالعه ظرفیت‌های اجتهادی برای پاسخ‌گویی به نیازهای نوپدید حقوقی.
✳ واکاوی مبانی فقهی مالکیت خصوصی و تطبیق آن با نظام سرمایه‌داری
مقایسه دیدگاه‌های اسلامی و لیبرال در حوزه اقتصاد و تملک اموال.

📌 نمونه مقالات چاپ‌شده در نشریه پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست

🔷 «تحلیل فقهی-حقوقی مصونیت نمایندگان مجلس در حقوق ایران و فقه اسلامی»
مقاله به بررسی تطبیقی محدوده و شرایط مصونیت قضایی نمایندگان در قانون اساسی و مبانی فقهی پرداخته است.
🔷 «تطبیق دیدگاه اسلام و حقوق بین‌الملل درباره جنگ مشروع»
در این پژوهش، مشروعیت جنگ، دفاع و صلح از منظر فقه اسلامی و حقوق بین‌الملل مقایسه شده است.
🔷 «بررسی فقهی مجازات‌های جایگزین حبس در نظام قضایی ایران»
مقاله با تحلیل رویکردهای فقهی، راهکارهایی برای کاهش استفاده از مجازات زندان ارائه می‌دهد.
🔷 «فقه حکومتی و نسبت آن با قانون‌گذاری در نظام جمهوری اسلامی ایران»
این مقاله به تأثیر مستقیم آموزه‌های فقهی در تولید قوانین رسمی کشور پرداخته است.
 🔷 «تحلیل تطبیقی حقوق خانواده در فقه امامیه و کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»
پژوهشی جامع درباره اختلافات نظری و راهکارهای بومی‌سازی مفاد این کنوانسیون با فقه شیعه.